Gözlem ve görüşme ile verilerin elde edildiği, incelenen olayların doğal ortamında değerlendirildiği bir yöntemdir. Psikoloji ve sosyoloji gibi bilimler tarafından sıklıkla kullanılan bir yöntem olan nitel yöntemde genelleme asıl amaç değildir. Diğer bir ifadeyle, nitel yöntem ile elde edilen veriler, nicel yöntemdeki gibi genelleme yapılması için toplanmaz ve kullanılmaz. Nitel yöntemde amaç, olgu ve olayları doğal haliyle incelemektir. Elde edilen veriler bu yüzden sadece incelenen örneklem hakkında bilgiler sunar. Nitel yöntemde, nicel yöntemden farklı olarak “Neden?” sorusuna cevap aranmaktadır. “İlkokul öğrencileri neden Matematikte başarısızdır?” tarzında bir soru nitel yönteme ait bir sorudur. Nitel araştırmanın avantajlarını aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:
-Nitel araştırma ile elde edilen veriler kuram oluşturmak için kolaylık sağlar.
-Nitel araştırma ile gözlemlenen olaya ilişkin farklı etkideki faktörler tespit edilir.
-Nitel araştırma ile elde edilen sonuçlar, örneklemin gerçek sonuçlarını yansıtır.
Nitel araştırmanın avantajları olduğu gibi sınırlılıkları da mevcuttur:
- Nitel araştırma gözleme dayandığı için bilgi toplamak güçtür.
- Nitel araştırmada elde edilen bulguların analizi araştırmacının öznel yargılarını da içerebilir.
Nitel yöntemde kullanılan araştırma yöntemleri derinlemesine görüşme, odak grup görüşmesi, denetimsiz gözlem ve içerik analizidir.
Derinlemesine Görüşme: Bu yöntemde konu ile ilgili olarak kişilerin düşünce ve deneyimleriyle ilgili bilgiler toplanmaktadır. Bu nitel yöntemde az kişiyle görüşülmekte ancak detaylı bilgiler toplanılmaktadır. Araştırma esnasında gözlemcinin müdahalesi söz konusu değildir. Katılımcı istediği bilgiyi verebilir. Ancak araştırmacı, görüşme esnasında sorular sorarak katılımcıyı yönlendirebilmektedir. Buradaki yönlendirme müdahale şeklinde olmayıp, katılımcı konudan uzaklaştığı takdirde onu tekrar konuya döndürmek amacı taşımaktadır.
Odak Grup Görüşmesi: Belli bir konuyu tartışmak amacıyla belli bir sayıdaki insanın bir araya getirildiği görüşme türüdür. Grupta yer alan bireylerin belli bir takım ortak özellikleri vardır. Araştırmacı, araştırdığı konuyu grubun tartışmasını isteyerek gözlemlerini not alır. Bu grupta elde edilen cevaplar, tartışma ve etkileşim sonucunda ortaya çıkan sonuçlardır. Bu yüzden verilen yanıtların birbirini etkileme olasılığı çok yüksektir.
Denetimsiz Gözlem: Bu gözlem türünde araştırmacının standart soruları yoktur. Diğer bir ifadeyle, araştırmacı gözlemlediği grubu doğal bir haliyle izlemeye alır. Araştırmacı, gözlem yapmakta ve elde ettiği gözlemleri not almaktadır. Araştırmacının kişilik özelliklerini koruyup, gruba katılmadığı (katılımsız gözlem) ve araştırmacının, araştırdığı grubun bir üyesi gibi davrandığı (katılımcı gözlem) olmak üzere iki farklı kola ayrılmaktadır.
İçerik Analizi: İçerik analizi belli bir alandaki verilerin toplanarak kavramsallaştırılmak suretiyle genel temanın saptanmasıdır. İçerik analizi genellikle sosyoloji, psikoloji, tarih ve edebiyat gibi alanlarda sıklıkla kullanılmaktadır. İçerik analizinin temel mantığı mevcut verileri özetlemek ve karşılaştırarak başka bir şekle dönüştürmektir. İçerik analizinde arşiv, gazete, makale gibi belgelerden elde edilmiş olan bulgular öncelikle belli kategorilere ayrılır. Kategoriye ayırma işlemi esnasında belgelerin ortak özellikleri dikkate alınmaktadır. İçerik analizi esnasında frekans analizi, kategori analizi ve ilişki analizi gibi yöntemler kullanılabilmektedir.
Vaka Analizi: Vaka analizi, gerçekleşmiş bir durumun tüm yönleriyle incelenmesini ifade etmektedir. Gerçekleşen olayın arka planı ortaya çıkarmak amacıyla yapılan vaka analiz yönteminde birçok farklı stratejik madde değerlendirilmektedir. Akademik birçok çalışmada tercih edilen bir yöntem olarak vaka analiz yöntemi, öğrencilere olayları analiz etme becerisi kazandırmaktadır.
Akademik Danışmanlık
